EnglishMjerna oprema u vrijednosti od 498.900 eura, iz nacionalnog programa IPA 2020, isporučena je Zavodu za metrologiju za unapređenje rada Laboratorije za vrijeme i frekvenciju, Laboratorije za temperaturu, Laboratorije za dužinu, Laboratorije za male zapremine, Laboratorije za masu, kao i Laboratorije za dragocjene metale.
Zavod za metrologiju jedna je od korisničkih institucija u projektu iz programa IPA 2020 pod nazivom „Nabavka opreme za jačanje kapaciteta nadležnih institucija uključenih u sektor konkurentnosti i inovacija u Ministarstvu ekonomije – IPA 2020“.
Upotreba nove opreme omogućiće dalji proces razvoja nacionalnog metrološkog instituta koji ostvaruje, čuva, održava i usavršava državne etalone i obezbjeđuje metrološku sljedivost u Crnoj Gori. Dobijenom opremom Zavod će unaprijediti tehničku kompetentnost i kapacitete, postupke rada, odnosno oblast kalibracija, ovjeravanja mjerila i kontrole predmeta od dragocjenih metala, što će omogućiti i dalji razvoj savremenog metrološkog sistema.
Laboratoriji za vrijeme i frekvenciju isporučena je distribuciona jedinica proizvođača SPECTRACOM, tipa EPSILON SAS36E u cilju obezbjeđenja više izlaza frekvencija od 10 MHz dobijenih iz cezijumskog oscilatora, a koji su neophodni za sprovođenje kalibracionih aktivnosti, kao i za funkcionisanje vremenskih servera.
Epsilon SAS-E se može kombinovati sa dva časovnika, kako bi se izgradilo redundantno, visoko pouzdano vrijeme i sistem distribucije frekvencije.
Instaliranje navedene distribucione jedinice u Laboratoriji za vrijeme i frekvenciju predstavlja jedan od osnovnih koraka u procesu distribucije vremena koji se realizuje pomoću državnog etalona za vrijeme i frekvenciju (cezijumski časovnik Microsemi 5071A), odnosno instaliranjem će biti stvorena mogućnost za sinhronizaciju časovnika klijenata u odnosu na vrijeme koje se realizuje u Zavodu za metrologiju.
Nakon regulisanja zakonskih okvira za distribuciju vremena na teritoriji Crne Gore i nabavke neophodne opreme, kako od strane Zavoda tako i od krajnjih korisnika koji će biti zakonski obavezni da obavljaju sinhronizaciju svojih časovnika, u odnosu na crnogorsko vrijeme, smatra se da će pomenuta distribuciona jedinica biti od koristi za uspostavljanje distribucije crnogorskog zakonskog vremena.
Zahvaljujući tome što se radi o opremi sa jako dobrim performansama, Laboratorija za temperaturu je njenom nabavkom ostvarila značajno poboljšanje, jer će svoje aktivnosti podići na viši nivo, a usluge kalibracije mjerila u oblasti relativne vlažnosti i temperature će biti kvalitetnije i brže sa puno boljom tačnošću i preciznošću. Osim toga, navedena oprema će u bliskoj budućnosti omogućiti proširivanje obima usluga, kako unutar same laboratorije tako i prema svojim korisnicima.
Pripremom nove metode i njenom akreditacijom, upotrebom navedene opreme omogućiće se izvođenje kalibracija dewpoint metara, prvenstveno već postojećih etalona u samoj laboratoriji, a u zavisnosti od potreba tržišta ova uslugu će se pružati i zainteresovanim korisnicima.
Važno je napomenuti da Laboratorija za temperaturu nabavkom nove opreme u kombinaciji sa već postojećom, povećava svoje kapacitete i mogućnosti za apliciranje i ravnopravnije učešće u dostupnim evropskim projektima.
Laboratoriji za dužinu isporučen je, kao rezervni, komparator za planparalelne granične mjere od 0,5 mm do 100 mm, proizvođača Mahr, tipa Precimar 826 PC, sa rezolucijom od 0,01 µm što ga čini visokopreciznim uređajem.
Navedenom nabavkom biće stvoreni uslovi za dodatno jačanje kapaciteta Laboratorije za dužinu gdje će se i dalje obavljati kalibracija etalona korisnika usluga Zavoda za metrologiju, a biće unapređene i postojeće kalibracione i mjerne mogućnosti laboratorije.
U Laboratoriji za male zapremine, u okviru programa IPA 2020, obavljena je isporuka i instalacija vage, proizvođača Mettler Toledo Ag, tipa XPR226CDR, maksimalnog mjerenja 121 g / 220 g, rezolucije ≤ 0,01 mg / ≤ 0,005 mg. Vaga je sa evaporation trapom i namijenjena je za kalibraciju pipeta sa kilpom.
Zahvaljujući ovoj nabavci opreme otvoriće se mogućnost poboljšanja kalibracionih i mjernih mogućnosti laboratorije u oblasti kalibracije laboratorijskih mjerila zapremine tečnosti od stakla i piknometara, naročito za zapremine manje od 10 ml.
Laboratoriji za masu isporučena je i instalirana mjerna i etalonska oprema, a obavljena je i obuka za rad na komparatoru mase.
Laboratoriji za masu isporučen je manuelni komparator mase, proizvođača Mettler Toledo AG, model: AX2005, maksimalnog opsega mjerenja max= 2 109 g, čiji je podjeljak očitavanja d=0,01 mg. Komparator mase obezbjeđuje stabilne uslove za procese mjerenja uz precizno određivanje mase i efikasne rezultate.
Isporučena su i dva etalona mase, proizvođača Häfner Gewichte GmbH, nominalne mase 10 kg, klase E1. Referentni maseni etaloni izgrađeni su od kvalitetnog nerđajućeg čelika i imaju visoke metrološke karakteristike. Nabavkom dva komada tegova nominalne mase 10 kg klase E1, stvoreni su uslovi za postojanja rezervnih etalona, kojima se istovremeno omogućuje kontinuitet u procesu rada laboratorije.
Sredstvima obezbjeđenim u okviru programa IPA 2020 Laboratorija za masu Zavoda za metrologiju nabavila je novu, savremenu opremu i unaprijedila i proširila svoje kapacitete. Nabavkom i instalacijom opreme i etalona Laboratorija za masu će povećati produktivnost, efikasnost i pouzdanost u procesima kalibracije masenih etalona i mjerila.
Laboratoriji za dragocjene metale isporučena je vaga proizvođača METTLER, tip :XPR226 CDR, Max ≥ 220 g /81 g, rezolucije ≤ 0,01 mg; s≤ 0,005 mg. U toj laboratoriji obavljena je instalacija navedene vage koja će biti namijenjena za formiranje odvaga uzoraka predmeta od dragocjenih metala Precizne odvage uzoraka predmeta koji se ispituju, kao i odgovarajućeg referentnog materijala, koriste se u postupcima za ispitivanja srebra u legurama od srebra, metodom potenciometrijske titracije prema zahtjevima standarda ISO 13756:2015.
